Biotechnologia.pl
łączymy wszystkie strony biobiznesu
Naukowcy odkryli mechanizm, który może ograniczać agresywność raka trzustki

Analiza ponad 443 tys. pojedynczych komórek nowotworowych pozwoliła badaczom lepiej zrozumieć, jak gruczolakorak przewodowy trzustki zmienia swoje właściwości, rozwija oporność na leczenie i unika rozpoznania przez układ odpornościowy. Odkrycia te pogłębiają wiedzę o mechanizmach rozwoju nowotworu i mogą pomóc w opracowaniu nowych kierunków badań nad skutecznymi terapiami.

 

 

Gruczolakorak przewodowy trzustki (z ang. pancreatic ductal adenocarcinoma, PDAC) to najczęstszy typ raka trzustki charakteryzujący się agresywnym przebiegiem i niekorzystnymi rokowaniami. Jednym z czynników utrudniających jego leczenie jest duża różnorodność komórek tworzących guz – niektóre z nich mogą być bardziej odporne na stosowane leczenie i w efekcie terapia, która działa na część komórek nowotworowych, może okazać się nieskuteczna wobec pozostałych. Nowe badanie zespołu z NYU Langone Health i Perlmutter Cancer Center, opublikowane w czasopiśmie „Nature Genetics”, udowadnia, jak istotne dla przebiegu choroby są różnice genetyczne między populacjami komórek w obrębie jednego guza. Naukowcy przeanalizowali 443 451 pojedynczych komórek pochodzących z 62 guzów pobranych od 56 osób z rozpoznanym gruczolakorakiem przewodowym trzustki, badając aktywność genów w każdej z nich. Komórki nowotworowe mogą różnić się zarówno zmianami w DNA, np. liczbą kopii określonych fragmentów genomu, jak i aktywnością genów, która wpływa na sposób funkcjonowania komórek, co może kształtować właściwości guza i wpływać na jego reakcję na leczenie.

Różne klony komórek w jednym guzie

Badanie wykazało, że guzy trzustki nie są jednorodnymi strukturami – tworzą je różne populacje komórek nowotworowych, nazywane klonami. Choć komórki należące do tego samego klonu mają zbliżony profil genetyczny, mogą wykazywać inne właściwości i zachowywać się w różny sposób – część z nich rozwija cechy sprzyjające przetrwaniu terapii przeciwnowotworowej, inne zyskują zdolność do naciekania sąsiednich tkanek i tworzenia przerzutów. Wyniki sugerują, że zmiany genetyczne i związana z nimi różnorodność komórek nowotworowych mogą przyczyniać się do rozwoju oporności na leczenie oraz rozprzestrzeniania się choroby. Dotychczasowe badania wyróżniały dwa główne typy komórek raka trzustki – klasyczny (zazwyczaj mniej agresywny) oraz podstawny (cechujący się większą złośliwością). Analizowanie dużych zbiorów komórek utrudniało jednak ustalenie, w jaki sposób komórki nowotworowe przechodzą między tymi stanami. Najnowsze wyniki rzucają światło na ten mechanizm – okazuje się, że zmiany genetyczne zachodzące w obrębie guza mogą prowadzić do przekształcania się komórek z jednego typu w drugi. Taka zdolność adaptacji może sprzyjać zwiększaniu agresywności nowotworu w miarę postępu choroby.

MYC – potencjalny cel w badaniach nad rakiem trzustki

Szczególną uwagę badaczy zwrócił gen MYC, którego zwiększoną aktywność zaobserwowano w niektórych bardziej agresywnych populacjach komórek nowotworowych. MYC uczestniczy w regulacji ekspresji wielu genów i procesów komórkowych, w tym wzrostu oraz proliferacji komórek, a jego zaburzona aktywność jest związana z rozwojem różnych nowotworów. Naukowcy przeprowadzili dodatkowe eksperymenty laboratoryjne, w których zahamowali aktywność MYC w agresywnych komórkach raka trzustki o cechach podstawnych. Zaobserwowali, że komórki przesuwały się w kierunku stanu klasycznego uznawanego za mniej agresywny. Wyniki sugerują, że MYC może odgrywać rolę w utrzymywaniu agresywnego fenotypu nowotworu, jednak znaczenie tego mechanizmu dla leczenia pacjentów wymaga dalszych analiz. – Nasze badanie zapewnia jak dotąd najbardziej szczegółowy obraz gruczolakoraka przewodowego trzustki, ujawniając, w jaki sposób nieustanna przebudowa genetyczna warunkuje ewolucję guza w trakcie rozwoju choroby. Wyniki sugerują, że ukierunkowanie na mechanizmy leżące u podstaw ewolucji guza, w tym gen MYC, może pomóc w ograniczeniu szybkiego postępu choroby – mówi Despoina Kalfakakou, główna autorka projektu.

Jak komórki nowotworowe mogą unikać układu odpornościowego?

Badanie dostarczyło również informacji o potencjalnych mechanizmach unikania odpowiedzi immunologicznej. W niektórych klonach komórek nowotworowych naukowcy stwierdzili zwiększoną aktywność genu TIGIT oraz zmniejszoną aktywność PDCD1, który koduje receptor PD-1. TIGIT i PD-1 są elementami układów regulujących odpowiedź immunologiczną – receptory te mogą ograniczać aktywność komórek odpornościowych, a nowotwory potrafią wykorzystywać podobne mechanizmy do osłabiania ataku immunologicznego. Różnice w aktywności genów między klonami mogą więc pomóc wyjaśnić, dlaczego odpowiedź na immunoterapię nie jest jednakowa we wszystkich nowotworach ani nawet we wszystkich komórkach jednego guza. 

Jednym z najważniejszych elementów badania była duża skala eksperymentu. Zamiast ograniczać się do pomiaru uśrednionej aktywności genów w całej próbce, naukowcy zastosowali sekwencjonowanie RNA pojedynczych komórek, co pozwoliło ocenić, które geny są aktywne w konkretnych komórkach i porównać ich profile. Ponadto sześcioro pacjentów dostarczyło próbki guza pobrane zarówno przed chemioterapią, jak i po jej zakończeniu, co pozwoliło naukowcom przeanalizować zmiany zachodzące w komórkach w związku z leczeniem. W przeciwieństwie do tradycyjnych metod, które oceniają aktywność genów w dużych grupach komórek, badacze analizowali każdą komórkę osobno, uzyskując dokładniejszy obraz różnorodności komórkowej w obrębie pojedynczego guza. Wykazano, że poszczególne guzy zawierały od dwóch do jedenastu odrębnych klonów obejmujących różne kombinacje komórek nowotworowych o fenotypie klasycznym i podstawnym. Porównując ich pochodzenie genetyczne i wzorce aktywności genów, badacze powiązali różnice w liczbie kopii DNA z typami komórek występującymi w guzach. Pozwoliło im to wskazać geny, w tym MYC i TIGIT, których aktywność była szczególnie wysoka na określonych etapach rozwoju nowotworu.

Co wyniki oznaczają dla przyszłego leczenia?

Wyniki badania pomagają lepiej zrozumieć, jak rak trzustki rozwija oporność na leczenie i rozprzestrzenia się w organizmie. Autorzy wskazują, że poznanie mechanizmów związanych z plastycznością komórek nowotworowych może pomóc w poszukiwaniu nowych strategii terapeutycznych. Jednym z kierunków jest badanie możliwości ingerencji w aktywność MYC, a drugim – lepsze zrozumienie mechanizmów związanych z TIGIT i unikaniem odpowiedzi immunologicznej. Wyniki wymagają jednak dalszej weryfikacji, zanim będzie można określić, czy opisane mechanizmy można zastosować w leczeniu pacjentów.

Źródła

1. Kalfakakou, D., Cameron, D.C., Kawaler, E.A. et al. Clonal heterogeneity in human pancreatic ductal adenocarcinoma and its impact on tumor progression. Nat Genet (2026). DOI:10.1038/s41588-026-02779-5

2. https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261024221849.htm

Fot. https://www.pexels.com/pl-pl/zdjecie/osoba-rece-trzymajacy-brzuch-7298905/

KOMENTARZE
news
pn wt śr cz pt sb nd
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16
U.S Biotech Day 2026
2026-11-16 do 2026-11-17 Czytaj więcej
Polska Moc Biznesu 2026
2026-11-16 do 2026-11-16 Czytaj więcej
17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1
AUDIO-MED Expo 2026
2026-12-01 do 2026-12-03 Czytaj więcej
2 3
MEDmeetsTECH #22
2026-12-03 do 2026-12-03 Czytaj więcej
MEDmeetsTECH #22
2026-12-03 do 2026-12-03 Czytaj więcej
4 5 6
Newsletter